De Wet BAZ: wat betekent dit voor zelfstandigen en jouw advies?

De Wet Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ), in de volksmond ‘de verplichte AOV’, wordt een belangrijke wijziging binnen het sociale zekerheidsstelsel voor zelfstandigen.

De invoering van de BAZ wordt pas vanaf half 2030 verwacht. Toch heeft het kabinet het wetsvoorstel in maart 2026 al formeel ingediend bij de Tweede Kamer. Naar verwachting behandelt de Tweede Kamer het voorstel verder in mei 2026.

In dit artikel lees je waarom deze wet er komt, wat de belangrijkste onderdelen zijn en waar je als adviseur rekening mee moet houden.

Waarom komt de Wet BAZ?

De Wet BAZ is een onderdeel van Europese verplichtingen op het gebied van arbeidsmarktbeleid, afspraken in het pensioenakkoord en het EU-herstelfonds. Ook is een té groot deel van de zelfstandigen in Nederland onverzekerd voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.

Daarnaast vindt de overheid dat er een ongelijk speelveld is tussen werknemers (die verplicht verzekerd zijn) en zelfstandigen. Dit leidt weer tot oneerlijke concurrentie en hogere kosten voor de samenleving, bijvoorbeeld wanneer zelfstandigen terugvallen op de bijstand.

Voor wie geldt de Wet BAZ?

De Wet BAZ gaat gelden voor alle IB-ondernemers (tot AOW-leeftijd), met of zonder personeel. Een IB-ondernemer is iemand die voor de inkomstenbelasting (IB) winst uit de onderneming behaalt.

Denk bijvoorbeeld aan eenmanszaken, vof’s en maatschappen. Niet de inschrijving bij de Kamer van Koophandel bepaalt dit, maar de Belastingdienst. De wet geldt niet voor directeur-grootaandeelhouders.

Wat houdt de basisverzekering in?

De wet gaat voorzien in een basisvoorziening. De belangrijkste kenmerken zijn:

• Een uitkering gebaseerd op het minimumloon (70% van de gemiddelde winst, maximaal het minimumloon);
• Een wachttijd van twee jaar;
• De uitvoering wordt door het UWV gedaan (beoordeling);
• Er zijn geen uitsluitingen op grond van leeftijd en gezondheid;
• Uitkering tot AOW-leeftijd;
• Drempelfunctie (algemeen geaccepteerde arbeid en minimaal het minimumloon kunnen verdienen) -> je bent arbeidsongeschikt of niet;
• Premie inkomensafhankelijk (ca. 5,4% van de winst). Maximale premie ca. € 171 per maand Premiebetaling tot AOW-leeftijd.  De premie wordt jaarlijks geïndexeerd.

Overgangsrecht voor bestaande AOV’s en de opt-out

Als er al een bestaande AOV is, dan geldt er een overgangsregeling. De bestaande AOV mag blijven lopen, met een aantal voorwaarden:

• De wachttijd is minimaal twee jaar;
• De eindleeftijd is tenminste 55 jaar of ouder;
• De verzekering heeft geen beperkte uitkeringstermijn (zoals max. vijf jaar);
• Een schenkkring of een woonlasten AOV is niet voldoende;
• Medische uitsluitingen zijn wel toegestaan;
• De verzekeraar moet na ingangsdatum van de wet, binnen 13 weken een aanvraag doen bij het UWV voor het overgangsrecht.

Daarnaast moet deze AOV zijn afgesloten voor de peildatum die nog door de overheid wordt bekend gemaakt. Deze datum kan ook met terugwerkende kracht worden vastgesteld. Tussen de aankondiging en de daadwerkelijke peildatum kan weinig tijd zitten.

De opt- outregeling

Voor de zogenaamde opt-out gelden andere voorwaarden. Na de peildatum kun je nog steeds kiezen voor een eigen verzekering. Je kan je dan afmelden voor de verplichte AOV. Dat kan alleen per 1 januari van een kalenderjaar.

Deze eigen verzekering moet voldoen aan deze voorwaarden:

• Een AOW-eindleeftijd hebben;
• De premie moet minimaal gelijk zijn dan die van de verplichte AOV;
• De uitkering mag niet lager zijn dan die van de verplichte AOV;
• Er mogen geen medische uitsluitingen zijn opgenomen.

Stabiliteitsbijdrage

Ondernemers die zich privaat verzekeren (via het overgangsrecht of via de opt-outregeling) moeten een stabiliteitsbijdrage betalen. Verzekeraars innen deze bijdrage en belasten deze waarschijnlijk door aan verzekerden. Het nominale bedrag is nog niet bekend, het gaat mogelijk om een aantal tientjes per maand.

Wanneer de verzekeraar deze bijdrage verwerkt in de premie, is het fiscaal aftrekbaar. De bijdrage telt dan ook mee voor het minimale premievereiste.  Het is ook mogelijk dat de verzekeraar de opslag apart in rekening brengt. Deze is dan niet fiscaal aftrekbaar en telt niet mee. De stabiliteitsbijdrage geldt niet voor ondernemers die onder de verplichte BAZ vallen.

Aanvullende aandachtspunten

• Zelfstandigen boven de AOW-leeftijd betalen geen BAZ-premie, maar hebben ook geen dekking.
• Meewerkende partners vallen niet onder de verplichte AOV.
• Voor zelfstandig ondernemers met daarnaast een baan in loondienst gelden andere regels. Wordt met de baan in loondienst minimaal 142,86% van het minimumloon verdiend (SV-loon)? Dan geldt er geen BAZ-verplichting.

Wat betekent dit voor jouw advies?

De Wet BAZ is op dit moment nog een wetsvoorstel. De inhoud kan dus nog veranderen tijdens de behandeling in de Tweede Kamer.

Ons advies is daarom om jouw klanten nu al over dit belangrijke onderwerp te informeren. Controleer of jouw klant voor de inkomstenbelasting als zelfstandige wordt gezien en of er al een AOV loopt die voldoet aan de voorwaarden van het overgangsrecht.

Op die manier heeft jouw klant meer keuzevrijheid én een uitgebreidere dekking dan binnen de BAZ mogelijk is. Heeft jouw klant straks voldoende aan de dekking van de BAZ? Kijk dan ook naar een passende oplossing voor de wachttijd van twee jaar. En vergeet niet alles vast te leggen in het klantdossier!